Türkiye’de toplumsal güvenlik sistemi üzerine yürüyen tartışmalar, bilhassa erken emeklilik ve kademeli emeklilik başlıklarında ağırlaşırken, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (YHGK) tarafından verilen karar tekrar dikkatleri bu alana çevirmiştir. Tarım eser satışlarında yapılan prim kesintilerinin sigortalılık başlangıcına tesiri üzerinden şekillenen belge, hem hukuksal hem de toplumsal güvenlik uygulamaları açısından değerli bir tartışma tabanı oluşturmuştur. Pekala, erken emeklilik çıkacak mı, kaideleri neler? Erken emeklilik kimleri kapsayacak? Ayrıntılar…
ERKEN EMEKLİLİK SON DAKİKA!
Sosyal güvenlik mevzuatında erken emeklilik konusu, bilhassa 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi bulunan vatandaşlar açısından kritik değer taşımaktadır. Son periyotta gündeme gelen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı, ziraî faaliyetler üzerinden yapılan prim kesintilerinin sigortalılık başlangıcına tesiri bakımından yeni bir kıymetlendirme süreci doğurmuştur.
Dosyanın temelini 1994 yılında gerçekleşen bir ziraî eser satışı oluşturmaktadır. Bir çiftçi tarafından özel bir şirkete satılan pamuk üzerinden yapılan prim kesintisi, sigortalılık başlangıcının geriye çekilip çekilemeyeceği sorusunu gündeme getirmiştir. Bu kapsamda lokal mahkeme, toplumsal güvenlik hakkının anayasal bir hak olduğunu ve yapılan kesintinin sigortalılık iradesini ortaya koyduğunu değerlendirmiştir.
Süreç istinaf evresine taşınmış ve burada farklı bir yaklaşım benimsenmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, kesintinin SGK’ya aktarılmaması halinde geçmişe yönelik hizmet tespiti yapılamayacağı istikametinde bir kıymetlendirme yapmıştır. Belgenin Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’ne taşınmasıyla birlikte eksik inceleme gerekçesiyle bozma kararı verilmiş, akabinde belge Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na intikal etmiştir.
YHGK tarafından yapılan değerlendirmede, vatandaşın sigorta primlerinin kuruma yatırılıp yatırılmadığını takip etme yükümlülüğünün bulunmadığı, bu sorumluluğun sigortalıya yüklenemeyeceği söz edilmiştir. Ayrıyeten prim kesintisini yapan fakat SGK’ya aktarmayan tarafların sorumluluğunun bulunduğu ve kontrol yükümlülüğünün toplumsal güvenlik kurumuna ilişkin olduğu belirtilmiştir. Bu çerçevede, kesintinin varlığının sigortalılık tespiti açısından kıymetli bir irade göstergesi olduğu değerlendirilmiştir.
KADEMELİ EMEKLİLİK ÇIKACAK MI?
Kademeli emeklilik konusu, bilhassa EYT düzenlemesinin akabinde sistem dışında kalan sigortalılar tarafından yakından takip edilmektedir. Mevcut durumda kademeli emeklilik ismiyle yürürlükte olan yeni bir yasal düzenleme bulunmamaktadır.
Gündemde yer alan tartışmalar, daha çok emeklilik sisteminde yaşanan geçiş farklılıklarından kaynaklanmaktadır. Bilhassa 1999 sonrası sigorta girişine sahip çalışanların emeklilik şartlarındaki farklılıklar, kademeli bir geçiş modelinin uygulanıp uygulanmayacağı sorusunu gündeme taşımaktadır.
Mevcut yasal çerçevede emeklilik kuralları sadece kanunla belirlenebilmekte olup, kademeli emeklilik sistemine geçiş için yeni bir yasal düzenleme gerekmektedir. Bu nedenle mevzu, şu an için resmi bir uygulama etabına geçmiş değildir ve kıymetlendirme süreci devam etmektedir.
KADEMELİ EMEKLİLİK KOŞULLARI NELER?
Kademeli emeklilik kuralları neler sorusu, kamuoyunda en çok araştırılan başlıklar ortasında yer almaktadır. Lakin mevcut sistem içerisinde resmi olarak tanımlanmış bir kademeli emeklilik koşulları seti bulunmamaktadır.
Kamuoyunda tartışılan mümkün modeller, sigorta giriş tarihine bağlı olarak emeklilik yaşının ve prim gün sayısının kademeli halde düzenlenmesi üzerine heyetidir. Ayrıyeten 1999 ile 2008 yılları ortasındaki sigortalılar için geçiş periyodu uygulanması, emeklilik yaşının sabit değil kademeli olarak artırılması ve prim gün kurallarının sigorta tipine nazaran farklılaştırılması üzere yaklaşımlar gündeme gelmektedir.
Bununla birlikte mevcut toplumsal güvenlik sistemi içerisinde SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamındaki emeklilik şartları farklılık göstermekte olup, her sigortalının durumu kendi mevzuatı çerçevesinde bedellendirilmektedir. Bu nedenle kademeli emeklilik, mevcut haliyle bir düzenleme olmaktan çok tartışma ve mümkünlük evresinde bulunmaktadır.
ERKEN EMEKLİLİK KİMLERİ KAPSAYACAK?
Erken emeklilik kimleri kapsayacak sorusu, son devirde Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile birlikte daha fazla gündeme gelmiştir. Bilhassa tarım eser bedelleri üzerinden yapılan prim kesintileri ve bu kesintilerin sigortalılık başlangıcına tesiri, kapsam tartışmalarını direkt etkilemektedir.
Mevcut değerlendirmeler çerçevesinde, 8 Eylül 1999 öncesinde sigorta girişi bulunan şahıslar erken emeklilik açısından en kritik kümesi oluşturmaktadır. Bunun yanında tarım Bağ-Kur kapsamında eser bedeli üzerinden prim kesintisi yapılan ve bu kesintileri makbuz ile belgelendirebilen sigortalılar da süreçten etkilenebilecek kümeler ortasında bedellendirilmektedir.
Ayrıca geçmiş devirlerde prim kesintisi yapılmış olmasına karşın SGK kayıtlarına eksik yahut geç yansımış hizmet müddetlerinin bulunması da bu kapsamda ehemmiyet taşımaktadır. Bu tıp durumlarda sigortalılık başlangıcının tespiti, doküman ve kayıtlar üzerinden yine değerlendirilebilmektedir.
Kaynak: Haberler.com
