Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Farabi Hastanesi Acil Tıp Anabilim Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Abdülkadir Gündüz, Karadeniz‘in doğal florasında değerli bir yere sahip komar çiçeklerinden elde edilen ‘deli bal’ın bölgenin kültürel ve ekonomik kıymetleri ortasında yer aldığını belirterek, bu balın bilinçsiz tüketiminin oluşturabileceği sıhhat problemleri konusunda ikazda bulundu.
Gündüz, halk ortasında komar, zifin yahut orman gülü olarak bilinen Rhododendron tipi bitkilerin Doğu Karadeniz‘in doğal ekosisteminin en kıymetli kesimlerinden biri olduğunu kaydederek bölge için coğrafik paha taşıdıklarını söyledi.
Komar çiçeklerinin sırf görsel açıdan değil, bölgenin arıcılık kültürü bakımından da değerli bir biyolojik zenginlik oluşturduğunu tabir eden Gündüz, bu çiçeklerden elde edilen ve halk ortasında “deli bal” olarak bilinen eserin yüzyıllardır Karadeniz kültürünün bir kesimi olduğunu lisana söz etti.
Prof. Dr. Gündüz, deli balın sırf tıbbi ve toksikolojik tarafıyla değil, kültürel ve gastronomik tarafıyla de dikkat çektiğini belirten Gündüz, “Bu eser Karadeniz’in özgün kıymetlerinden biridir. Meczup bal, bölgenin doğal ve kültürel kimliğiyle bütünleşmiş değerli bir marka pahası niteliği taşımaktadır” diye konuştu.
“Coğrafi işaret çalışmaları önemli”
Komar balının coğrafik işaret ve tescil süreçleriyle korunmasının değer taşıdığını vurgulayan Gündüz, bu tıp eserlerin klâsik üretim kültürünü yaşattığını ve bölgesel kalkınmaya katkı sunduğunu söyledi. Mecnun balın içerdiği ‘grayanotoksin’ hususu nedeniyle denetimli tüketilmesi gerektiğine dikkat çeken Gündüz, denetimsiz fazla ölçüde tüketimin önemli sıhhat sıkıntılarına yol açabileceğini belirterek, “Komar balı içeresindeki grayanotoksin unsuru ne kadar çoksa yahut grayanotoksin içeren baldan çok fazla tüketilirse zehirlenme ihtimali artar” dedi.
Deli bal tüketimi sonrası tansiyon düşüklüğü, nabız yavaşlaması, baş dönmesi, baygınlık ve ritim bozukluğu görülebileceğini tabir eden Gündüz, komar çiçekleri ve mecnun balın sadece bir besin eseri değil, tıpkı vakitte Karadeniz’in biyolojik çeşitliliğini, klâsik arıcılık kültürünü ve lokal üretim hafızasını temsil ettiğini kaydetti.
Gündüz, “Komar çiçeği ve meczup bal, bu bölgenin kültürel mirası, kültürel kıymeti ve coğrafik kıymetidir. Komar çiçekleri, Karadeniz’in denize bakan yamaçlarında yetişen doğal ve bu bölgeye has bir bitkidir. Bu nedenle bölgenin kıymetli coğrafik kıymetlerinden biridir. Kültürel miras, kültürel bedel ve coğrafik kıymet olarak komar çiçeklerini çok önemsememiz, onları ön plana çıkarmamız gerekiyor. Bu aylarda, komar çiçeklerinin ağır olduğu bölgelere yakın alanlara petekler yerleştirildiğinde, bu çiçeklerden bal üretiliyor. Komar çiçeğinin içerisinde, “grayanotoksin” ismi verilen ve zehirlenme potansiyeli taşıyan bir toksin bulunuyor. Şayet bu çiçeklerden ağır halde bal üretilir ve beşerler bu balı fazla ölçüde tüketirse, zehirlenme ihtimali ortaya çıkabiliyor. Lakin bunun tedavisi bulunmaktadır. Öte yandan, bu bal yüzyıllardır bölgede şifa maksadıyla da kullanılmaktadır. Tansiyon düzenleyici, ağrı kesici ve güç artırıcı tesirleri olduğuna inanılan doğal bir eser olarak birçok hastalıkta tercih edilmektedir. Bu tarafıyla de bölgemiz için değerli bir kültürel bedeldir. Hem komar çiçeği hem de komar balı, yani halk ortasında bilinen ismiyle meczup bal, Karadeniz Bölgesi’nin vazgeçilmez iki kıymetli bedelidir. Bunların gerek tescil süreçleriyle gerekse kültürel miras kapsamında ön plana çıkarılması büyük kıymet taşımaktadır” halinde konuştu.
“Deli bal zehirlenmeye yol açsa da, bu durum denetim altına alınabilir”
“Deli balın zehirlenmeye yol açabilen bir tarafı olsa da, bu durum denetim altına alınabilir” diyen Gündüz, “Deli bal zehirlenmelerinde; tansiyon düşüklüğü, nabız yavaşlaması, kusma, şuur değişikliği, göz kararması ve bayılma üzere belirtiler görülebilmektedir. Bu durumlarda gerekli tedavileri uyguluyoruz. Meczup balın zehirlenmeye yol açabilen bir istikameti olsa da, bu durum denetim altına alınabilir. Hem komar çiçekleri hem de komar balı, bu bölgenin değerli kültürel ve coğrafik kıymetleridir. Bunların daha fazla ön plana çıkarılması ve kentimizin kıymetli bir pahası olarak kıymetlendirilmesi gerekmektedir” ikazında bulundu. – TRABZON
Kaynak: Haberler.com
